بر اساس آمار اعلامشده از سوی پلیس راهور تهران بزرگ، از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون معاینهفنی ۲۹۴ دستگاه خودرو به دلیل آلایندگی ابطال شده و بیش از ۱۴ هزار و ۲۰۰ فقره جریمه برای خودروهای دودزا صادر شده است؛ آماری که نشان میدهد موضوع معاینهفنی و کنترل آلایندگی همچنان یکی از محورهای جدی اقدامات ترافیکی پایتخت است.
دودزایی؛ حتی با وجود برگه معاینهفنی
یکی از نکات مهمی که پلیس راهور بر آن تاکید دارد این است که داشتن برگه معاینهفنی بهتنهایی مصونیت ایجاد نمیکند. اگر خودرویی پس از دریافت معاینهفنی دچار نقص شود و در معابر بهعنوان خودرو دودزا شناسایی شود، امکان برخورد قانونی با آن وجود دارد.
سرهنگ علیاصغر شریفی، رئیس مرکز اطلاعرسانی پلیس راهور تهران بزرگ نیز تاکید کرد که داشتن برگه معاینهفنی بهتنهایی کافی نیست و در صورت دودزا بودن خودرو، پلیس با مالک آن برخورد خواهد کرد.
براساس توضیحات پلیس، خودروهای دارای نقص فنی موثر یا آلایندگی میتوانند پس از شناسایی، برای رفع نقص به تعمیرگاه مراجعه کنند و پس از دریافت معاینهفنی جدید، مراحل قانونی ترخیص را طی کنند.
از ابتدای سال جاری همچنین بیش از ۴۲ هزار فقره اعمال قانون برای خودروهای دارای نقص در سیستم روشنایی و نقص فنی موثر ثبت شده است.
سه روز برخورد ضربتی با خودروهای دودزا
در شهریورماه نیز پلیس راهور تهران بزرگ طرحی ضربتی را برای برخورد با خودروهای دودزا و فاقد معاینهفنی اجرا کرد. این طرح از ۱۴ تا ۱۶ شهریورماه در پایتخت به اجرا درآمد و هدف آن شناسایی خودروهایی بود که با وجود تردد در معابر، استانداردهای فنی و زیستمحیطی لازم را رعایت نمیکنند.
پلیس، نقص فنی موثر را هرگونه ایراد یا تغییر در خودرو میداند که ایمنی راننده، سرنشینان یا عابران را کاهش دهد، احتمال وقوع تصادف را افزایش دهد یا خودرو را از استانداردهای کارخانهای خارج کند.
خرابی یا تغییر غیراستاندارد چراغها، نامیزانی فرمان و چرخها، نقص سیستم ترمز، لاستیکهای نامناسب یا فاقد آج کافی، نقص تجهیزات ایمنی، ایراد در سامانههای ABS و کیسه هوا، شکستگی موثر شیشه جلو و همچنین دودزا بودن خودرو و انتشار آلایندهها از جمله مواردی هستند که میتوانند در زمره نقص فنی موثر قرار گیرند.
جریمهای که هر روز تکرار میشود
برای رانندگانی که معاینهفنی معتبر ندارند، موضوع تنها به یک جریمه مقطعی ختم نمیشود. جریمه نداشتن معاینهفنی معتبر در کلانشهرها و مراکز استانها روزانه ۱۰۰ هزار تومان است. این رقم برای خودرو دودزا به ۲۰۰ هزارتومان میرسد و بهصورت روزشمار محاسبه میشود.
به این ترتیب، بیتوجهی به اعتبار معاینهفنی میتواند هزینه قابل توجهی برای مالک خودرو ایجاد کند؛ بهخصوص اگر خودرو برای مدت طولانی بدون معاینهفنی معتبر در سطح شهر تردد داشته باشد.
معاینهفنی ۱۴۰۵ چقدر آب میخورد؟
تعرفههای جدید معاینهفنی از ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵ در سامانه یکپارچه ملی معاینهفنی (سیمفا) اعمال شده است. بر اساس تعرفه اعلامشده، هزینه معاینهفنی خودروهای سبک تا وزن ۱۴۰۰ کیلوگرم برای معاینه عادی ۴۹۶ هزار و ۵۵۲ تومان و برای معاینهفنی برتر ۵۵۶ هزار و ۳ تومان است. برای خودروهای سبک با وزن بیش از ۱۴۰۰ کیلوگرم، هزینه معاینهفنی عادی ۵۵۶ هزار و ۳ تومان و معاینهفنی برتر ۵۸۶ هزارتومان تعیین شده است.
خودروهای گازسوز نیز علاوهبر هزینه اصلی، مشمول هزینههای مربوط به بازرسی قطعات گازسوز و مخازن CNG هستند. اگر خودرو در مراجعه نخست مردود شود، در صورت مراجعه مجدد ظرف ۱۵ روز، هزینه آزمون مجدد برای تا دو آزمون ۵۵ هزار و ۱۰۰ تومان و برای سه آزمون و بیشتر ۸۳ هزار و ۳۷۵ تومان اعلام شده است.
۵۶۰ هزار خودرو در صف معاینهفنی
افزایش مراجعه خودروها به مراکز معاینهفنی تهران باعث شده مدیریت این مراکز نیز برای ماههای منتهی به فصل سرد، برنامههایی برای افزایش ظرفیت و ساعات فعالیت در نظر بگیرد. بر اساس آمار اعلامشده، از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا شهریورماه حدود ۵۶۰ هزار خودرو به مراکز معاینهفنی تهران مراجعه کردهاند که حدود ۹۰ درصد آنها در نخستین مراجعه موفق به دریافت گواهی معاینهفنی شدهاند.
ظرفیت پذیرش مراکز معاینهفنی پایتخت نیز به حدود ۳.۵ میلیون خودرو پلاک تهران رسیده و ۱۱ خط سیار معاینهفنی خودرو و سه خط معاینهفنی موتورسیکلت نیز به مجموعه خدمات اضافه شده است.
همچنین ساعات فعالیت مراکز معاینهفنی تهران از ۱۵ شهریور تا ۱۵ مهرماه دو ساعت افزایش یافته است تا بخشی از افزایش تقاضا در آستانه فصل سرد سال پوشش داده شود.
معاینهفنی فقط برای جلوگیری از جریمه نیست و برای برخی رانندگان، مزیت اقتصادی نیز دارد. براساس مصوبه شورای اسلامی شهر تهران، خودروهای دارای معاینهفنی عادی از ۱۰ درصد تخفیف و خودروهای دارای معاینهفنی برتر از ۲۰ درصد تخفیف در عوارض سالانه طرح ترافیک برخوردار میشوند.
این مشوق با هدف افزایش استقبال از معاینهفنی برتر در نظر گرفته شده است؛ معاینهای که در آن کنترل آلایندگی خودرو با الزامات سختگیرانهتری انجام میشود.
چند نکته که هر راننده باید بداند
برای رانندگان، چند نکته در میان انبوه مقررات معاینهفنی اهمیت بیشتری دارد:
خودروهای بنزینی تا چهار سال پس از تولید و خودروهای دیزلی تا دو سال پس از تولید از معاینهفنی معاف هستند و پس از آن باید سالانه معاینهفنی دریافت کنند.
نداشتن معاینهفنی معتبر در کلانشهرها و مراکز استانها مشمول جریمه روزانه است.
دودزا بودن خودرو حتی در صورت داشتن گواهی معاینهفنی معتبر نیز میتواند منجر به برخورد پلیس شود.
خودروهای دارای نقص فنی و آلایندگی باید پس از رفع نقص، مراحل قانونی لازم را طی کنند.
معاینهفنی برتر میتواند مشمول تخفیف بیشتری در عوارض سالانه طرح ترافیک شود.
برای مراجعه به مراکز معاینهفنی، همراه داشتن مدارک مورد نیاز خودرو و مالک ضروری است.
نوبتدهی اینترنتی مراکز معاینهفنی تهران نیز از طریق سامانه مربوطه امکانپذیر است.
دودی که فقط از اگزوز خودروها خارج نمیشود!
آمار امسال نشان میدهد مقابله با خودروهای آلاینده در تهران صرفا به صدور جریمه محدود نشده و همزمان ظرفیت مراکز معاینهفنی و سازوکارهای کنترل خودروها نیز در حال توسعه است. با این حال، مساله خودروهای دودزا تنها یک موضوع ترافیکی نیست. خودروهای فرسوده، کیفیت سوخت، نگهداری نامناسب خودرو و وضعیت ناوگان حملونقل از جمله عواملی هستند که در بحث آلودگی هوای تهران مطرح میشوند.
در چنین شرایطی، معاینهفنی را میتوان یکی از حلقههای زنجیره کنترل آلایندگی دانست؛ حلقهای که از یک سو با جریمه و اعمال قانون همراه است و از سوی دیگر با افزایش ظرفیت مراکز و مشوقهایی مانند تخفیف معاینهفنی برتر دنبال میشود.
اما با نزدیک شدن به فصل سرد و افزایش احتمال پایداری آلایندهها در هوای تهران، پرسش اصلی این است که آیا کنترل خودروهای دودزا و تشدید معاینهفنی میتواند بهتنهایی از حجم آلودگی هوای پایتخت کم کند یا حل این معضل به مجموعهای گستردهتر از اقدامات در حوزه خودرو، سوخت و حملونقل نیاز دارد؟